Zakończyły się prace realizowane w ramach zadania „Pamięć i Historia Mazowsza – odtworzenie oznakowania i rozbudowa Powiatowego Szlaku Polski Walczącej w powiecie legionowskim”. W efekcie trasy Szlaku wydłużyły się do około 150 km, a na mapie pojawiły się trzy nowe punkty związane z historią walk Polaków o niepodległość.
Lokalna Organizacja Turystyczna „Przystań w sercu Mazowsza” zaprasza do eksplorowania odnowionego i rozbudowanego Powiatowego Szlaku Polski Walczącej. Stowarzyszenie – wykonując powierzone mu przez Powiat Legionowski obowiązki zarządzania Szlakiem w 2025 roku – postanowiło wystąpić z wnioskiem o dofinansowanie do Samorządu Województwa Mazowieckiego. Pozyskane środki pozwoliły zrealizować szeroki zakres działań, dzięki którym Szlak dosłownie „odżył”.
Co się zmieniło?
Przede wszystkim Szlak jest dłuższy o około 10 km, a jego przebieg został zweryfikowany i dostosowany do aktualnych warunków terenowych. Na całej długości odtworzono oznakowanie – poprzednie w wielu miejscach wyblakło lub zniknęło wraz z usuniętymi drzewami.
Niewątpliwą gratką i wartością dodaną dla turystów są 3 nowe punkty związane z walką Polaków o wolność i jej utrzymanie:
Folwark Dosin – miejsce stacjonowania polskiej artylerii w 1920 r., której ogień odegrał kluczową rolę w powstrzymaniu natarcia bolszewickiego na Twierdzę Zegrze. Armaty swoim ogniem znacznie przyczyniły się do odparcia ataków Rosjan, którzy po opanowaniu Serocka dążyli do przejęcia Twierdzy Zegrze. Po 2 dniach walki nasze wojska przeszły do kontrofensywy. Udało się nie tylko pokrzyżować plany bolszewików, ale również wyrzucić ich z Serocka i pognać dalej na północ, a potem na wschód.
Nieporęt – ujście Kanału Żerańskiego do Jeziora Zegrzyńskiego – miejsce również związane z 1920 rokiem. Tutaj, podczas batalii z bolszewikami, sytuacja była jeszcze bardziej krytyczna. Napór wroga groził przełamaniem polskich pozycji, co umożliwiłoby bezpośrednie uderzenie na Warszawę i wdarcie się hordy do stolicy. Nieustępliwość naszego żołnierza podczas nocnego boju zatrzymała rosyjską dzicz, co przyczyniło się do odbicia Radzymina i zmaterializowania się tzw. „cudu nad Wisłą”
Pomnik Ojców Niepodległości w Wieliszewie – poświęcony Piłsudskiemu, Paderewskiemu, Daszyńskiemu, Dmowskiemu i Witosowi. Wyróżnieni mężowie stanu – każdy na swój oryginalny sposób – wypracowali odzyskanie przez Polskę wolności po 123 latach zaborów. Miejsce to pośrednio upamiętnia również czyn zbrojny członków tajnej Polskiej Organizacji Wojskowej. Na terenie dzisiejszego powiatu legionowskiego działała ona bardzo prężnie. Polikarp Wróblewski stworzył oddział POW złożony z młodych mieszkańców Wieliszewa, Chotomowa, Krubina, Olszewnicy Starej i Nowej. Jednostka ta 11 listopada 1918 r. pod dowództwem Aleksandra Dłutka (pseudonim „Wieliszewski”) opanowała zegrzyńskie koszary.
Wspólny wysiłek, wspólna troska o historię
Realizacja zadania z pewnością nie byłaby możliwa bez wsparcia wielu podmiotów. Obok powierzenia zarządzania Szlakiem przez Powiat Legionowski i dofinansowania z Samorządu Województwa Mazowieckiego z programu „Turystyka i krajoznawstwo” ogromne znaczenie miała postawa samorządów gminnych. Gminy Nieporęt, Serock i Wieliszew okazały realną, praktyczną pomoc przy wyznaczaniu lokalizacji nowych punktów i instalacji tablic informacyjnych. Ich zaangażowanie wynikało nie tylko z troski o atrakcyjność turystyczną regionu, ale także z głębokiej odpowiedzialności za zachowanie lokalnego dziedzictwa historycznego. To właśnie dzięki tym samorządom projekt zyskał solidne, trwałe fundamenty.
Nieocenionego wsparcia merytorycznego udzieliły również:
• Muzeum Historyczne w Legionowie,
• Izba Pamięci i Tradycji Lokalnych w Serocku.
A podczas montażu tablicy w okolicy nieporęckiego McDonalda dodatkowej, spontanicznej pomocy udzielili pracownicy tej restauracji – gest drobny, ale wymowny.
Warto było!
Wszystkim zaangażowanym – partnerom instytucjonalnym, samorządom, organizacjom i osobom prywatnym – należą się ogromne podziękowania. Dzięki wspólnemu wysiłkowi Powiatowy Szlak Polski Walczącej zyskał nową jakość, a jego historia może być odkrywana przez kolejne pokolenia turystów i mieszkańców.
